Dom kata

Dom kata to miejsce specyficzne: budynek mieszczący się w obrębie miasta, ale na jego obrzeżu – przy murach, w oddaleniu od głównych ulic. Jednym słowem dom człowieka potrzebnego władzom miejskim, niekiedy zamożnego, lecz obciążonego społecznym piętnem wykonywanej profesji.

Z historycznego punktu widzenia w domu zamieszkiwał kat z rodziną, ale część mogli też zajmować uczniowie, czeladnicy.
W rzadkich przypadkach w obrębie domu kata urządzona była cela do przetrzymywania więźnia, lecz to rzadkie przypadki, bo zarówno docelowe miejsce pracy (lub tortur) oraz przetrzymywania więźniów znajdowało się w okolicah ratusza miejskiego lub w nim samym.

Zdecydowanie ciekawszym tematem niż dom, jest sam kat, ale o nim trochę niżej, a najpierw opis przykładowego domostwa.

PLAN LOKACJI

1 – Sień wejściowa i schody na piętro. Z sieni prowadzą drzwi do kuchni (na lewo) oraz na wprost do pomieszczenia gospodarczego. Na piętrze może mieszkać czeladnik lub uczniowie.
Pod chodnikiem/dywanikiem w sieni może znajdować się zapadnia odbezpieczana nocą, jako pułapka na potencjalnego złodzieja lub, co bardziej prawdopodobne – mściciela.

2 – Kuchnia i jadalnia w jednym. Pomieszczenie wyposażone w piec dający zimą przyjemne ciepło i umożliwiający przygotowanie smacznych posiłków – wszak kat też człowiek, a jego rodzina cóż winna, że tata egzekwuje sprawiedliwość. Za kominkiem w skrytce zasłanianej ruchomą cegłą MG może umieścić drobne kosztowności.

3 – Sypialnia, pokój mieszkalny. Łóżko, krzesła, skrzynia na ubrania i szafka służąca jednocześnie za biurko. Mile widziana szuflada z podwójnym dnem, w którym kat przechowuje cenne dokumenty – mogą to być dowody służące do szantażowania, wyroki lub w innej skrytce, przybory do fałszowania dokumentów.

4 – Pomieszczenie gospodarcze. W podłodze zakryte solidną klapą znajduje się wejście do piwnicy, lub niedużej celi dla skazanego.
Z pomieszczenia prowadzą drzwi wyjściowe na tyły budynku.
Kaci parali się wieloma zajęciami, o czym napiszę później, ale jednym z nich może być nielegalne pozyskiwanie alkoholu – wtedy bimbrownię warto urządzić właśnie w piwnicy, a w pomieszczeniu gospodarczym, między legalnymi trunkami – beczkę z bimbrem na handel.

5 – Tyły domu, wiata z zapasem opału i pieńkiem do rąbania drewna. Jeżeli kat ma czeladnika, to w tym miejscu młody może ćwiczyć machanie toporem.

6 – Duży i zajadły pies w kojcu. Nocą wypuszczany na posesję, ale za dnia niekoniecznie musi być bezpiecznie, szczególnie jeśli jedna czy dwie żerdzie w płocie kojca są poluzowane…

7 – Wychodek. Wychodki opisywałem już kilkukrotnie – oprócz oczywistej funkcji miejsce to może służyć za skrytkę kontrabandy.

Różne zajęcia kata.

Przekazy historyczne podają, iż kat nie tylko głowy ścinał, ale do jego powinności należały także:

– torturowanie, przesłuchiwanie, chłostanie lub wypędzanie z miasta przestępców skazanych na taki los.
– leczenie (!) rannych lub chorych więźniów
– grzebanie skazańców
– ogłaszanie zarządzeń sądowych
– kat mógł także dbać o porządek sanitarny w mieście (usuwanie błota z ulic, czyszczenie fosy, czyszczenie więzienia, okolic pręgieża, a także usuwanie nieczystości z wychodków na innych posesjach
– kolejnym zajęciem kata mogła być także praca hycla, czyli wyłapywanie bezdomnych lub chorych zwierząt oraz usuwanie padliny z ulic.
– kaci prowadzili też legalne domy publiczne (zamtuzy)
– praktyką nielegalną, owianą aurą tajemniczości był handel zwłokami lub ich częściami, którym przypisywano właściwości magiczne! Także stryczki po wisielcach były w cenie.
– ponadto kat szkolił uczniów.

✦